Het lichaam en de zintuigen: proefjes voor kinderen

Hoe klopt je hart: voor en na het springen

Dit heb je nodig: klok met secondewijzer of timer, vel papier en potlood

1. Ga zitten en rust 2 minuten rustig uit.
2. Zoek je hartslag: leg twee vingers (niet je duim) aan de binnenkant van je pols, onder je duim. Je voelt een zacht kloppen.
3. Een volwassene zet de timer op 15 seconden. Tel de slagen in die tijd en doe het getal keer 4. Schrijf het op: dat is je hartslag per minuut in rust.
4. Spring 30 keer of ren 1 minuut op de plaats.
5. Zoek meteen daarna je hartslag en tel opnieuw 15 seconden, keer 4.
6. Rust 2 minuten uit, zittend of liggend, en tel nog een keer.

Dit gebeurt er: Na het springen is je hartslag duidelijk sneller dan in rust. Na het uitrusten wordt hij weer langzamer en komt hij terug op je gewone waarde.

Zo komt dat: Het hart pompt bloed rond, en dat brengt zuurstof naar de spieren. Als we bewegen, hebben de spieren meer zuurstof nodig, daarom klopt het hart sneller. Als we uitrusten, is er minder nodig en komt het hart tot rust. Bij kinderen is de hartslag in rust sneller dan bij volwassenen, en dat is normaal.

Veiligheid: Kinderen die zich van de dokter niet mogen inspannen, doen de oefeningen niet mee. Word je duizelig, ga dan meteen zitten. Druk niet hard als je je hartslag meet.

Verder proberen: Vergelijk je hartslag na wandelen, na springen en na langzame kniebuigingen. Wanneer is hij het hoogst?

Waarom proef je bijna niets zonder je neus?

Dit heb je nodig: dunne, even grote plakjes appel, peer en komkommer, blinddoek, glas water, helper

1. Eerst controleert een volwassene of geen enkel kind allergisch is voor deze voedingsmiddelen.
2. Doe een van de kinderen een blinddoek om en vraag het zijn neus goed dicht te knijpen met zijn vingers.
3. De helper geeft de plakjes een voor een, in willekeurige volgorde. Het kind kauwt en raadt wat het is.
4. Nu laat het kind zijn neus los, kauwt op het volgende plakje en raadt opnieuw.
5. Tussen het proeven door spoelt het kind zijn mond met water. Wissel daarna van rol.

Dit gebeurt er: Met dichtgeknepen neus kan het kind appel en peer moeilijk uit elkaar houden: het merkt alleen dat het zoet en knapperig is. Laat het de neus los, dan herkent het de smaak meteen.

Zo komt dat: De tong onderscheidt alleen de basissmaken: zoet, zout, zuur, bitter en umami. Wat we de smaak van appel of peer noemen, is vooral geur. Geuren gaan van binnenuit vanuit de mond naar de neusholte, en met een dichtgeknepen neus komen ze daar niet aan. Daarom lijkt eten nergens naar te smaken als we verkouden zijn.

Veiligheid: Controleer eerst op allergieën. Snijd dunne plakjes, zodat niemand zich verslikt. Geef het eten alleen aan een kind dat zit.

Verder proberen: Probeer ander eten: banaan, kiwi, ui. Wat is het makkelijkst te raden?

De blinde vlek: een stip die verdwijnt

Dit heb je nodig: vel papier of kaartje van 10 x 15 cm, zwarte stift

1. Teken op het kaartje links een kruisje en rechts een grote zwarte stip, op 6-7 cm van het kruisje.
2. Houd het kaartje met gestrekte arm vast, op ooghoogte. Doe je linkeroog dicht.
3. Kijk met je rechteroog alleen naar het kruisje, zonder weg te kijken.
4. Breng het kaartje langzaam dichter bij je gezicht en blijf naar het kruisje kijken.
5. Let op bij welke afstand de stip verdwijnt (meestal 25-30 cm). Beweeg het kaartje daarna nog eens langzaam van je af en naar je toe.

Dit gebeurt er: Op een bepaalde afstand verdwijnt de zwarte stip en zie je op die plek de witte achtergrond. Breng je het kaartje nog dichterbij, dan verschijnt de stip weer.

Zo komt dat: In elk oog is er een plek op het netvlies waar de oogzenuw het oog verlaat. Daar zitten geen cellen die licht opvangen, dus het deel van het beeld dat op die plek valt, zien we niet. Dat is de blinde vlek. In het dagelijks leven merken we er niets van: de hersenen vullen het beeld aan en de twee ogen vullen elkaar aan.

Veiligheid: De proef is veilig. Houd het kaartje niet te dicht bij je ogen en span je ogen niet te veel in. Worden je ogen moe, rust dan even.

Verder proberen: Wissel van oog en verwissel de plek van de stip en het kruisje. Zoek de blinde vlek van je linkeroog.

Hoe snel reageer jij? Vang de liniaal

Dit heb je nodig: liniaal van 30 cm, helper, vel papier en potlood

1. De helper houdt de liniaal rechtop vast aan het bovenste uiteinde. Het nulstreepje zit onderaan.
2. Houd je duim en wijsvinger rond de liniaal, ter hoogte van het nulstreepje, zonder hem aan te raken.
3. De helper laat de liniaal los zonder te waarschuwen. Vang hem zo snel als je kunt.
4. Kijk bij welk streepje je de liniaal hebt gevangen. Zo ver is de liniaal gevallen. Schrijf het op.
5. Herhaal dit 5-10 keer en bereken het gemiddelde. Wissel daarna van rol.
6. Zoek je reactietijd op in deze tabel: 10 cm: ongeveer 0,14 s; 15 cm: ongeveer 0,17 s; 20 cm: ongeveer 0,20 s; 25 cm: ongeveer 0,23 s; 30 cm: ongeveer 0,25 s.

Dit gebeurt er: Bij de meeste kinderen valt de liniaal 10-20 cm, dat wil zeggen dat de reactie ongeveer 0,15-0,20 seconde duurt. Met oefenen wordt de uitkomst een beetje beter, zolang de helper de liniaal onverwacht loslaat.

Zo komt dat: Je oog ziet dat de liniaal valt. De hersenen krijgen het signaal en sturen een opdracht naar de spieren van je hand. Dat kost een beetje tijd, terwijl het signaal door de zenuwen reist. In die tijd is de liniaal al een paar centimeter gevallen. Hoe langer de reactie duurt, hoe verder de liniaal valt. De tijd kun je uitrekenen, omdat de val gebeurt met een bekende versnelling.

Veiligheid: De liniaal is licht, maar gooi hem niet in de richting van iemands gezicht.

Verder proberen: Probeer de liniaal met je ogen dicht te vangen op een geluidssignaal. Wat is sneller: zien of horen?