De Vrouwe van Stavoren en het graan

Volkssage uit Friesland (Stavoren) · Nederland · ca. 5 minuten lezen

Aan de Zuiderzee, in het noorden van Friesland, lag vroeger een rijke havenstad die Stavoren heette. Er lagen altijd tientallen schepen aan de kade. Ze brachten graan, wol, wijn en zilver uit alle windstreken, en in de straten liepen kooplieden die elkaar vrolijk groetten.

In het mooiste huis van de stad woonde een vrouw die zo rijk was dat iedereen haar alleen nog de Vrouwe van Stavoren noemde. Ze bezat de meeste schepen van de haven, een kist vol goud en ringen aan al haar vingers. Maar ze was ook trots, en trotse mensen kijken niet vaak naar wie het moeilijk heeft.

‘Ik ben zo rijk,’ zei ze vaak, ‘dat ik nooit arm kan worden.’ Op een dag deed ze zelfs haar mooiste gouden ring af en gooide hem in de haven. ‘Als ik ooit arm word,’ lachte ze, ‘dan vind ik die ring terug.’ Ze was ervan overtuigd dat dat nooit zou gebeuren.

Kort daarna riep ze haar beste kapitein bij zich. ‘Vaar naar een ver land,’ zei ze, ‘en breng mij het kostbaarste wat er bestaat. Meer zeg ik niet.’ De kapitein kreeg er hoofdpijn van. Wat bedoelde ze? Goud? Parels? Zijde? Hij wist het niet, en nog eens vragen durfde hij niet.

Hij zeilde weken over de zee en kwam aan in een land vol golvende velden. Overal stond het graan hoog en goudgeel in de wind. De kapitein zag hoe mensen er brood van bakten en hoe kinderen blij in een warme korst beten. ‘Dit is het,’ dacht hij. ‘Zonder brood leeft niemand. Wat is er kostbaarder dan dat?’ Hij vulde zijn schip tot aan de rand en zeilde trots terug naar Stavoren.

Maar de Vrouwe van Stavoren was helemaal niet blij. ‘Graan?’ riep ze boos. ‘Is dat het kostbaarste wat jij kent? Dat heeft elke boer! Gooi het allemaal in zee.’

De kapitein schrok. ‘Vrouwe, dat kunt u niet doen,’ zei hij. ‘Er zijn zoveel mensen in de stad die honger hebben. Geef het aan hen, of verkoop het.’ Ook de armen kwamen naar haar huis en vroegen om een zak graan. Maar de Vrouwe schudde haar hoofd. ‘Ik heb gezegd wat ik wil,’ zei ze.

Met een zwaar hart gehoorzaamde de kapitein. Zak na zak werd leeggeschud in het water. Het goudgele graan dreef even aan het oppervlak en zonk dan langzaam naar de bodem van de haven. De mensen op de kade keken zwijgend toe.

Maar het graan verdween niet. Op de bodem begon het te ontkiemen. Het groeide vast in het zand en de modder, en bij de ingang van de haven ontstond een zandbank die elk jaar hoger werd. De schepen konden er niet meer langs. Eerst bleven er een paar weg, toen steeds meer, en de kooplieden vertrokken naar andere steden. Stavoren werd stil.

De Vrouwe van Stavoren verloor haar schepen, haar goud en haar mooie huis. Op een dag woonde ze in een klein huisje en had ze niet eens genoeg geld voor een brood. Nu wist ze hoe het voelt om honger te hebben.

Een vriendelijke visser kreeg medelijden en gaf haar een verse vis. Toen ze de vis schoonmaakte, glinsterde er iets in zijn buik. Het was haar gouden ring! De vis had hem lang geleden in de haven ingeslikt.

De Vrouwe begreep wat dat betekende. Ze huilde even, maar ze was ook opgelucht. Met de ring kocht ze graan, bakte brood en deelde het uit aan iedereen die honger had. En voor het eerst sinds lange tijd was ze echt blij, want nu wist ze wat werkelijk kostbaar is.

De zandbank bij Stavoren bestaat volgens het verhaal nog altijd. Vissers noemen hem het Vrouwezand. Als de zon laag boven het water staat, glanst het zand goudgeel, als een veld vol graan.

Misschien denk je er vanavond aan als je een boterham eet. Brood is kostbaar, en het wordt nog kostbaarder als je het deelt.